Անցել են սկզբունքայնության քողի տակ թաքցվող կամակորությունների ժամանակները

Վերջերս լսեցի Ալեն Դալեսի ու 1945 թվականին ԱՄՆ Կենտրոնական հետախուզական վարչության գաղտնի ժողովներից մեկի ժամանակ նրա ճառի մասին, որտեղ Դալեսը խոսում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազից հետո Ռուսաստանի կործանման եղանակների մասին: Որպեսզի ասելիքս հասկանաք, նախ առաջարկում եմ կարդալ այդ ճառից որոշ հատվածներ (գնահատելով ընթերցողիս ժամանակը՝ ընտրել եմ ամենաազդեցիկ հատվածները): Ովքեր ծանոթ են ճառին, կարող են այն շրջանցել:

<<Մարդկային բանականությունը ունակ է փոփոխության: Այնտեղ քաոս սերմանելով՝ մենք իրենց իրական արժեքները աննկատ կփոխենք կեղծերով ու կպարտադրենք նրանց հավատալ այդ կեղծ արժեքներին: Ինչպե՞ս… Մենք կգտնենք մեր համախոհներին,օգնականներին ու դաշնակիցներին հենց Ռուսաստանում: …Նկարիչներին հետ կսովորեցնենք, նրանցից դուրս կմղենք ժողովրդական զանգվածների հոգու խորքում կատարվող գործընթացների պատկերման ու ուսումնասիրման ցանկությունը: Գրականությունը, թատրոնը, կինոն – կպատկերեն և կփառաբանեն մարդկային ամենացածր ու զազրելի զգացումները: Մենք ամեն կերպ կօգնենք ու կբարձրացնենք, այսպես կոչված, արվեստագետներին, որոնք կսկսեն մարդկանց գիտակցությունում սերմանել սեքսի, բռնության, սադիզմի, դավաճանության, այլ խոսքով՝ ամեն տեսակ անբարոյականության պաշտամունքը: 

Պետության կառավարման մեջ մենք քաոս և խառնաշփոթ կստեղծենք: Մենք աննկատ, բայց ակտիվորեն ու մշտապես կօժանդակենք չինովնիկների հիմարությանը, կաշառակերությանը, անսկզբունքայնությանը: 

Ազնվությունը և օրինավորությունը կծաղրվեն, կդառնան անցյալի մնացուկ ու ոչ մեկին այլևս պետք չեն լինի: Ստահակությունն ու լկտիությունը, սուտն ու խաբեությունը, հարբեցողությունն ու թմրամոլությունը, միմյանց հանդեպ անասնական վախն ու անամոթությունը, այլախոհությունը, ազգայնամոլությունը և ժողովուրդների հակադրումը միմյանց – այս բոլորը մենք կսերմանենք ճարպկորեն ու աննկատ: Եվ միայն քչերը, շատ քչերը կենթադրեն ու կհասկանան, թե ինչ է կատարվում: Բայց նման մարդկանց մենք կդնենք անօգնական վիճակի մեջ, կդարձնենք ծաղրի առարկա, կգտնենք միջոցներ նրանց զրպարտելու և հասարակության տականք անվանելու: 

Ճառն իսկապես հետաքրքիր է ու խորհելու առիթ է տալիս՝ ներկայացվածը ոմանց համար իսկապես այլասերվածություն է, ոմանց համար՝ ապրելակերպ: Բայց ես նրան որակավորում չեմ տա, որովհետև այլ բանի մասին եմ ուզում խոսել:

Որոշ մարդիկ այս ելույթը մատի փաթաթան են դարձնում ու ասում, որ մենք՝ հայերս, չպետք է հեռանանք մեր ազգային ավանդույթներից, պետք է պայքարենք, որ նման այլասերվածությունները չզավթեն մեր ավանդույթների տեղը: Ու նման դեպքերում, չգիտես ինչու, մտքիս է գալիս հանրահայտ հումորային ասույթը՝ <<Էլ ի՞նչ հայ տղամարդ, եթե վրայից շեռի ու քրտինքի հոտ չի գալիս>>: Գուցե աշխրահաքաղաքացիությունը լա՞վ բան է, երբ դու ոչ միայն քո երկրի քաղաքացին ես, այլև ամբողջ աշխարհի, ու քեզ պատասխանատու ես զգում նաև ամբողջ աշխարհի մարդկության համար: Իսկ գուցե այլախոհությունն է՞լ վատ չէ… Առանց դրա գուցե մենք ստրկական համայնական հասարակարգից այս կողմ եկած չլինեինք…

Որո՞նք են մեր ավանդույթները. թույլին նվաստացնե՞լը, որկրամոլությու՞նը, հաստ վիզ ունենա՞լը, բամբասելն ու իրար տակ փորելը, ագահությունից անտառները վերացնե՞լը թե՞ բիզնեսում մարդկանց գցելն ու գլուխ գովելը… դե իհարկե ոչ. ուժեղները պաշտպանում են թույլերին, մարդիկ այնքան են աշխատում հանդերում ու գրասենյակներում, որ գիրանալու ժամանակ չունեն, էլ ուր մնաց հաստ վիզ ունենան ու մոտները զենք պահեն, երբեք ուրիշների հետևից չենք խոսում, բիզնեսում շատ ազնիվ են ու մտքներով չի էլ անցնում խաբել: Եւ ընդհանրապես, հայերը ապրում են ոչ թե ուտելու համար, այլ ուտում են ապրելու համար………. Ձեր ծիծաղն էլ եկավ, չէ՞:

Եկել է մի ժամանակ, երբ ազգությունը ոչ թե պարտականություն է, այլ ընտրովի մի բան. այսինքն եթե կրում ես որևէ երկրի մշակույթը քո մեջ՝ կարող ես դառնալ այդ ազգի ներկայացուցիչ: Նրանք, ովքեր դեմ են այս տեսակետին, պետք է օգտվեն Մեծ Բռնակալի՝ գանգերի ձևերը դասակարգելու մեթոդից: Ի վերջո նոր աշխարհում յուրաքանչյուր մարդ ապրում է այնպես, ինչպես ինքն է ուզում: Բայց մի րոպե, ընկեր, ինչպե՞ս թե ամեն մարդ ինքն է որոշում, թե ոնց ապրի. եթե դու ականջօղ չես կախում ու մազերդ չես ներկում, նշանակում է ոչ մի տղա նման բան անելու իրավունք չունի: Բայց ինչու՞…

Եթե շփոթվես ու որևէ «հայրենասերի» մոտ սկսես խաղաղասիրական գաղափարների մասին խոսես, կարող ես արժանանալ նման պատասխանի. «Մեզ պետք են վայրենի երիտասարդներ, ոչ թե խաղաղասեր, որոնք կարող են թուրք երիտասարդի հետ ընկերանալ: Այդ դեպքում Թուրքիայի հետ պատերազմի ժամանակ նրանք մեր կողմից չեն կռվի»: Իմ կարծիքով պատերազմի դաշտում միակ տարբերությունն այն կլինի, որ այդ «հայրենասերները» կկռվեն թուրքի դեմ, իսկ խաղաղասերները կկռվեն պարտադրված պատերազմում հանուն խաղաղության ու հայրենիքի: Այս դեպքում ավելի անհանգստացնող հակափաստարկ կա. 2007 թվականից մինչև այժմ բանակում մահացել է 282 զինծառայող, որից միայն 28-ն են զոհվել հակառակորդի կողմից՝ հրադադարի խախտման հետեւանքով: Դե պատկերացրեք, որ մեր բանակում ավելի փորձառու զինծառայողները ճնշումների են ենթարկում նորակոչիկներին կամ պաշտոնով ավելի ցածր մեկին: Ի՞նչ կլինի, եթե պատերազմ լինի ու նրանց բոլորին զենք տան. հնարավոր հետևանքների մասին լսելու համար ուզում եմ մեջբերել Գյումրիի ժուռնալիստների ասպարեզ ակումբի նախագահ Լևոն Բարսեղյանի խոսքը:

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Մեր հասարակության մեջ պակասում է հանդուրժողականությունը, սերը, ներողամտությունը, հոգատարությունը, ի վերջո ուրիշներին երջանկացնելու ցանկությունը: Սրանք բառեր են, որ ցավոք, պակասում են բարոյականության ու ավանդույթների մասին աղաղակող մեր հասարակությունում: Փոխարենը հայրենասիրության անվան տակ քարոզվում են ատելության ու ազգայնամոլություն: Այնինչ ատելությունը քայքայում է մարդուն: Եթե փողոցում պարսիկ կամ հնդիկ ես տեսնում և ուզում ես նրա հետևից անպայման մի վիրավորական արտահայտություն թողնել, նախ մտածիր, արդյո՞ք դա քո բարոյական նորմերին համապատասխանում է. գուցե հետևից խոսելը <<լավ տղություն>> չէ՞, կամ գուցե իսկապես բոլոր պարսիկները վատն են, բայց միայն քո այդ դիմացինը լա՞վն է: Գուցե բարոյական սկզբունքներից ելնելով որևէ մեկին դատելը քո կրոնը քեզ արգելու՞մ է, գուցե ամեն ծառ կտրելով քո ու հետնորդներիդ թթվածնի խողովա՞կն ես կտրում, գուցե կենդանիներին տանջելու համար մի օր մի տեղ պատասխա՞ն ես տալու… Իսկ իրենց հայրենասեր համարող մարդիկ թող մտածեն, օրինակ, իրենք գիտե՞ն Թումանյանի, Կոմիտասի, Նարեկացու, Խորենացու գործերը…

Եթե փորձում ես փոխվել՝ ավելի լավ բնավորություն ունենալ, ավելի հանգիստ դառնալ, ապա սկսիր այստեղից: Իսկ փոխվել պետք է, որովհետև անցել են սկզբունքայնության քողի տակ թաքցվող կամակորությունների ժամանակները: Հիմա բոլորին է խաղաղություն պետք, որովհետև կռիվը կործանարար է դառնում երկրագնդի գոյության համար: Մայր Թերեզան ևս կարող է քեզ օգնել իր անտրամաբանական թվացող բարությամբ: